ਹਾਇਕੂ,
ਜਪਾਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ
ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ . ਆਕਾਰ
ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ . ਹਾਇਕੂ ਜਪਾਨ
ਦੀ ਸਭਿੱਅਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ
ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਅੰਗ
ਹੈ . ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਹਾਇਕੂ
ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ, ਉਹ ਕਵੀ
ਨਹੀਂ ਹੈ . ਕਵਿਤਾ ਦੇ
ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰੂਪ ਦੀ
ਰਚਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਜਪਾਨ ਦੇ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸਖੂਆਂ
ਨੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ . ਜਦ
ਬੋਧੀ ਭਿਕਸਖੂ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ
ਆਦਿ ਚੋ ਗੁਜਰਦੇ ਤਾਂ
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ
ਪਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਅਚੰਭੇ
ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ
. ਉਨਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨ ਅਵਸਥਾ,
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਨਾਂ ਅਚੰਭਿਤ
ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਜਾਰਿਆਂ ਨੂੰ
ਕੈਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਬਲ
ਹੋ ਉਠਦੀ . ਸ਼ਾਇਦ ਇਨਾਂ
ਅਵੱਸਥਾਵਾਂ ਚੋ ਹੀ ਪਹਿਲੀ
ਵਾਰ ਹਾਇਕੂ ਦਾ ਜਨਮ
ਹੋਇਆ . ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਾਇਕੂ
ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ,
ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ, ਸਾਨਤੋਕਾ ਤਾਨੇਦਾ,
ਚੀਯੋ – ਨੀ, ਯੋਸਾ
ਬੂਸੋਨ, ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ, ਓਜ਼ਾਕੀ ਹੋਸਾਈ
ਆਦਿ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ
ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਤਰੀਨ
ਹਾਇਕੂ ਰਚੇ .